Hizli
Yeni Üye
Prof. Dr. Mehtap Akdoğan Kimdir? Toplumsal Cinsiyet, Irk ve Sınıf Ekseninde Sağlık, Eşitsizlik ve Kadınların Akademideki Yeri
Giriş: Bir hekimin mesleki başarısının arkasında hangi toplumsal koşullar var?
Bazen bir hekimin adını araştırırken yalnızca eğitimini, uzmanlık alanını ve çalıştığı hastaneyi öğrenmek isteriz. Ancak biraz daha derine indiğimizde başka sorular da ortaya çıkar: Bir insanın mesleki yolculuğunu hangi toplumsal koşullar şekillendirir? Kadınların bilim dünyasında yükselmesi neden hâlâ toplumsal cinsiyet tartışmalarının önemli bir parçasıdır? Ekonomik imkânlar, aile sorumlulukları, yaşanılan bölge ve toplumsal beklentiler, sağlık hizmetlerine erişimden akademik başarıya kadar pek çok alanı nasıl etkiler?
Prof. Dr. Mehtap Akdoğan hakkında konuşurken bu soruları sormak, kişisel başarıyı toplumsal yapıdan bağımsız değerlendirmemek anlamına geliyor. Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor: Bir kişinin biyografisinden hareketle onun yaşadığı ayrımcılıklar veya kişisel mücadeleleri hakkında kesin hükümler veremeyiz. Bunun yerine doğrulanabilir mesleki bilgileri ortaya koyabilir, ardından bu bilgileri toplumsal cinsiyet, sınıf, ırk ve sağlıkta fırsat eşitliği gibi daha geniş meselelerle ilişkilendirebiliriz.
Bu yazının temel meselesi de tam olarak budur: Bir kadın hekimin mesleki kariyeri üzerinden, bireysel başarı ile toplumsal fırsatlar arasındaki ilişkiyi nasıl daha adil ve kapsayıcı biçimde değerlendirebiliriz?
Prof. Dr. Mehtap Akdoğan kimdir?
Kamuya açık kurumsal biyografi ve akademik özgeçmiş kayıtlarında Mehtap Akdoğan, nefroloji alanında çalışan bir hekim ve akademisyen olarak tanıtılmaktadır. Nefroloji, böbrek hastalıklarının tanı ve tedavisiyle ilgilenen tıp dalıdır.
SANKO Üniversitesi Hastanesi tarafından 22 Eylül 2020 tarihinde yayımlanan duyuruya göre Akdoğan, 1977 yılında Ankara'da doğmuş, 1994 yılında TED Ankara Kolejinden ve 2001 yılında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun olmuştur. Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesinde nefroloji alanındaki uzmanlık eğitimini Ocak 2014'te tamamlamıştır. Aynı kurumsal biyografide, akademik kariyerine ilişkin olarak Mart 2018'de doçent unvanını aldığı belirtilmektedir. https://www.sankohastanesi.com.tr/basin-haber/nefroloji-uzmani-doc-dr-mehtap-akdogan-sanko-hastanesi-039-nde-1462.html
Mesleki geçmişinde 2014-2017 yılları arasında Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesinde nefroloji alanında öğretim üyeliği, 2018-2020 yılları arasında ise Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesinde öğretim üyeliği ve organ nakli klinik direktörlüğü bulunmaktadır. SANKO Üniversitesi tarafından yayımlanan özgeçmişinde de akademik ve mesleki çalışmalarına ilişkin bilgiler yer almaktadır.
Burada unvan konusunda bir noktaya dikkat etmek gerekir: Erişilebilen söz konusu kurumsal biyografi ve özgeçmiş kayıtları kendisini doçent olarak tanımlamaktadır. Dolayısıyla güncel akademik unvanının profesör olduğu, ayrıca güncel ve güvenilir bir kurumsal kaynakla doğrulanmadan kesin bir bilgi gibi sunulmamalıdır.
Akdoğan'ın mesleki alanı, toplumsal eşitsizlikler üzerine düşünmek için de anlamlı bir örnek sunuyor. Çünkü böbrek hastalıklarının tanı ve tedavisi yalnızca tıbbi bilgiyle sınırlı değildir. Hastanın ekonomik durumu, yaşadığı yerdeki sağlık hizmetlerinin niteliği, düzenli kontrole gidebilmesi, beslenme olanakları ve ailesinden destek alabilmesi de hastalıkla mücadelesini etkileyebilir.
Toplumsal cinsiyet: Kadınların mesleki başarısı neden yalnızca bireysel çabayla açıklanamaz?
Kadınların tıp, mühendislik, hukuk ve akademi gibi alanlarda önemli sorumluluklar üstlenmesi, toplumsal cinsiyet eşitliği bakımından değerlidir. Bununla birlikte kadınların bir meslekte temsil edilmesi ile o meslekte erkeklerle eşit koşullara sahip olması aynı şey değildir.
Toplumsal cinsiyet, kadınlara ve erkeklere toplum tarafından atfedilen roller, sorumluluklar ve beklentiler bütününü ifade eder. Bu roller aile yaşamından iş bölümüne, ücretlerden yöneticilik fırsatlarına kadar pek çok alanı etkileyebilir.
Örneğin yoğun çalışma saatleri, nöbetler, bilimsel yayın hazırlama zorunluluğu ve akademik yükselme ölçütleri, kariyerin önemli parçalarıdır. Ancak bu sorumlulukların yanında çocuk bakımı, ev işleri ve yaşlı aile üyelerinin bakımı da bulunabilir. Bu görevlerin kadınların üzerinde daha fazla yoğunlaştığı ailelerde kadın akademisyenler, mesleki sorumluluklarını yerine getirirken ek bir zaman ve emek yüküyle karşılaşabilir.
Bu noktada Mehtap Akdoğan'ın kişisel yaşamı hakkında doğrulanmamış yorumlar yapmak yerine genel yapısal sorunu tartışmak daha doğrudur. Kadınların akademide başarılı olabilmesi için yalnızca yetenekli ve çalışkan olmaları yeterli midir? Yoksa çocuk bakım hizmetleri, adil görev dağılımı, esnek çalışma olanakları ve ayrımcılığa karşı etkili kurumsal mekanizmalar da gerekli midir?
UNESCO'nun bilimde kadınların temsiline ilişkin raporları, kadınların araştırma ve bilim alanlarında karşılaştığı temsil ve fırsat eşitsizliklerinin uluslararası ölçekte önemini ortaya koymaktadır. Buradan çıkarılabilecek sonuç, kadınların bilimsel kapasitesinin yetersiz olduğu değil, bilimsel kariyerlerin sürdürüldüğü koşulların herkes için eşit olmayabileceğidir.
Kadın hekimlerin başarısını överken onları sürekli fedakârlık yapan, ailesini ve işini kusursuz biçimde dengeleyen kişiler olarak sunmak da sorunludur. Böyle bir anlatı, kadınların üzerindeki beklentileri azaltmak yerine artırabilir. Başarı, kişinin bütün sorumlulukları tek başına yerine getirmesiyle değil, adil ve destekleyici çalışma koşullarının oluşturulmasıyla da ilgilidir.
Erkeklerin rolü: Eşitlik yalnızca kadınların mücadelesi midir?
Toplumsal cinsiyet eşitliğini konuşurken erkekleri tek tip bir grup olarak değerlendirmemek gerekir. Bazı erkekler geleneksel iş bölümünü sorgularken bazıları bu düzenin kendilerine sağladığı avantajları fark etmeyebilir. Benzer şekilde kadınların da toplumsal cinsiyet konusunda aynı düşüncelere veya deneyimlere sahip olduğunu varsayamayız.
Çözüm odaklı bir yaklaşım, eşitliği yalnızca bireysel tutumlara bırakmak yerine somut uygulamalara yönelir. Erkeklerin çocuk bakımını ve ev işlerini eşit biçimde paylaşması, kadın çalışanların toplantılarda sözlerinin kesilmesine müdahale etmesi, ücret ve terfi süreçlerinde şeffaflığı desteklemesi bu uygulamalara örnek verilebilir.
Üniversiteler ve hastaneler de sorumluluk üstlenmelidir. İşe alım, akademik yükselme, araştırma desteği ve yöneticilik atamalarında nesnel ölçütlerin kullanılması, çalışanların cinsiyetlerinden bağımsız biçimde değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.
Buradaki amaç kadınların her zaman mağdur, erkeklerin ise her zaman sorumlu olduğu gibi basit bir karşıtlık kurmak değildir. Amaç, eşitsizliğin hangi uygulamalarla yeniden üretildiğini anlamak ve bu uygulamaları değiştirmek için ortak sorumluluk geliştirmektir.
Giriş: Bir hekimin mesleki başarısının arkasında hangi toplumsal koşullar var?
Bazen bir hekimin adını araştırırken yalnızca eğitimini, uzmanlık alanını ve çalıştığı hastaneyi öğrenmek isteriz. Ancak biraz daha derine indiğimizde başka sorular da ortaya çıkar: Bir insanın mesleki yolculuğunu hangi toplumsal koşullar şekillendirir? Kadınların bilim dünyasında yükselmesi neden hâlâ toplumsal cinsiyet tartışmalarının önemli bir parçasıdır? Ekonomik imkânlar, aile sorumlulukları, yaşanılan bölge ve toplumsal beklentiler, sağlık hizmetlerine erişimden akademik başarıya kadar pek çok alanı nasıl etkiler?
Prof. Dr. Mehtap Akdoğan hakkında konuşurken bu soruları sormak, kişisel başarıyı toplumsal yapıdan bağımsız değerlendirmemek anlamına geliyor. Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor: Bir kişinin biyografisinden hareketle onun yaşadığı ayrımcılıklar veya kişisel mücadeleleri hakkında kesin hükümler veremeyiz. Bunun yerine doğrulanabilir mesleki bilgileri ortaya koyabilir, ardından bu bilgileri toplumsal cinsiyet, sınıf, ırk ve sağlıkta fırsat eşitliği gibi daha geniş meselelerle ilişkilendirebiliriz.
Bu yazının temel meselesi de tam olarak budur: Bir kadın hekimin mesleki kariyeri üzerinden, bireysel başarı ile toplumsal fırsatlar arasındaki ilişkiyi nasıl daha adil ve kapsayıcı biçimde değerlendirebiliriz?
Prof. Dr. Mehtap Akdoğan kimdir?
Kamuya açık kurumsal biyografi ve akademik özgeçmiş kayıtlarında Mehtap Akdoğan, nefroloji alanında çalışan bir hekim ve akademisyen olarak tanıtılmaktadır. Nefroloji, böbrek hastalıklarının tanı ve tedavisiyle ilgilenen tıp dalıdır.
SANKO Üniversitesi Hastanesi tarafından 22 Eylül 2020 tarihinde yayımlanan duyuruya göre Akdoğan, 1977 yılında Ankara'da doğmuş, 1994 yılında TED Ankara Kolejinden ve 2001 yılında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun olmuştur. Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesinde nefroloji alanındaki uzmanlık eğitimini Ocak 2014'te tamamlamıştır. Aynı kurumsal biyografide, akademik kariyerine ilişkin olarak Mart 2018'de doçent unvanını aldığı belirtilmektedir. https://www.sankohastanesi.com.tr/basin-haber/nefroloji-uzmani-doc-dr-mehtap-akdogan-sanko-hastanesi-039-nde-1462.html
Mesleki geçmişinde 2014-2017 yılları arasında Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesinde nefroloji alanında öğretim üyeliği, 2018-2020 yılları arasında ise Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesinde öğretim üyeliği ve organ nakli klinik direktörlüğü bulunmaktadır. SANKO Üniversitesi tarafından yayımlanan özgeçmişinde de akademik ve mesleki çalışmalarına ilişkin bilgiler yer almaktadır.
Burada unvan konusunda bir noktaya dikkat etmek gerekir: Erişilebilen söz konusu kurumsal biyografi ve özgeçmiş kayıtları kendisini doçent olarak tanımlamaktadır. Dolayısıyla güncel akademik unvanının profesör olduğu, ayrıca güncel ve güvenilir bir kurumsal kaynakla doğrulanmadan kesin bir bilgi gibi sunulmamalıdır.
Akdoğan'ın mesleki alanı, toplumsal eşitsizlikler üzerine düşünmek için de anlamlı bir örnek sunuyor. Çünkü böbrek hastalıklarının tanı ve tedavisi yalnızca tıbbi bilgiyle sınırlı değildir. Hastanın ekonomik durumu, yaşadığı yerdeki sağlık hizmetlerinin niteliği, düzenli kontrole gidebilmesi, beslenme olanakları ve ailesinden destek alabilmesi de hastalıkla mücadelesini etkileyebilir.
Toplumsal cinsiyet: Kadınların mesleki başarısı neden yalnızca bireysel çabayla açıklanamaz?
Kadınların tıp, mühendislik, hukuk ve akademi gibi alanlarda önemli sorumluluklar üstlenmesi, toplumsal cinsiyet eşitliği bakımından değerlidir. Bununla birlikte kadınların bir meslekte temsil edilmesi ile o meslekte erkeklerle eşit koşullara sahip olması aynı şey değildir.
Toplumsal cinsiyet, kadınlara ve erkeklere toplum tarafından atfedilen roller, sorumluluklar ve beklentiler bütününü ifade eder. Bu roller aile yaşamından iş bölümüne, ücretlerden yöneticilik fırsatlarına kadar pek çok alanı etkileyebilir.
Örneğin yoğun çalışma saatleri, nöbetler, bilimsel yayın hazırlama zorunluluğu ve akademik yükselme ölçütleri, kariyerin önemli parçalarıdır. Ancak bu sorumlulukların yanında çocuk bakımı, ev işleri ve yaşlı aile üyelerinin bakımı da bulunabilir. Bu görevlerin kadınların üzerinde daha fazla yoğunlaştığı ailelerde kadın akademisyenler, mesleki sorumluluklarını yerine getirirken ek bir zaman ve emek yüküyle karşılaşabilir.
Bu noktada Mehtap Akdoğan'ın kişisel yaşamı hakkında doğrulanmamış yorumlar yapmak yerine genel yapısal sorunu tartışmak daha doğrudur. Kadınların akademide başarılı olabilmesi için yalnızca yetenekli ve çalışkan olmaları yeterli midir? Yoksa çocuk bakım hizmetleri, adil görev dağılımı, esnek çalışma olanakları ve ayrımcılığa karşı etkili kurumsal mekanizmalar da gerekli midir?
UNESCO'nun bilimde kadınların temsiline ilişkin raporları, kadınların araştırma ve bilim alanlarında karşılaştığı temsil ve fırsat eşitsizliklerinin uluslararası ölçekte önemini ortaya koymaktadır. Buradan çıkarılabilecek sonuç, kadınların bilimsel kapasitesinin yetersiz olduğu değil, bilimsel kariyerlerin sürdürüldüğü koşulların herkes için eşit olmayabileceğidir.
Kadın hekimlerin başarısını överken onları sürekli fedakârlık yapan, ailesini ve işini kusursuz biçimde dengeleyen kişiler olarak sunmak da sorunludur. Böyle bir anlatı, kadınların üzerindeki beklentileri azaltmak yerine artırabilir. Başarı, kişinin bütün sorumlulukları tek başına yerine getirmesiyle değil, adil ve destekleyici çalışma koşullarının oluşturulmasıyla da ilgilidir.
Erkeklerin rolü: Eşitlik yalnızca kadınların mücadelesi midir?
Toplumsal cinsiyet eşitliğini konuşurken erkekleri tek tip bir grup olarak değerlendirmemek gerekir. Bazı erkekler geleneksel iş bölümünü sorgularken bazıları bu düzenin kendilerine sağladığı avantajları fark etmeyebilir. Benzer şekilde kadınların da toplumsal cinsiyet konusunda aynı düşüncelere veya deneyimlere sahip olduğunu varsayamayız.
Çözüm odaklı bir yaklaşım, eşitliği yalnızca bireysel tutumlara bırakmak yerine somut uygulamalara yönelir. Erkeklerin çocuk bakımını ve ev işlerini eşit biçimde paylaşması, kadın çalışanların toplantılarda sözlerinin kesilmesine müdahale etmesi, ücret ve terfi süreçlerinde şeffaflığı desteklemesi bu uygulamalara örnek verilebilir.
Üniversiteler ve hastaneler de sorumluluk üstlenmelidir. İşe alım, akademik yükselme, araştırma desteği ve yöneticilik atamalarında nesnel ölçütlerin kullanılması, çalışanların cinsiyetlerinden bağımsız biçimde değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.
Buradaki amaç kadınların her zaman mağdur, erkeklerin ise her zaman sorumlu olduğu gibi basit bir karşıtlık kurmak değildir. Amaç, eşitsizliğin hangi uygulamalarla yeniden üretildiğini anlamak ve bu uygulamaları değiştirmek için ortak sorumluluk geliştirmektir.